Fundusz alimentacyjny – dla kogo?

Korzystanie z funduszu alimentacyjnego zostało uregulowane ustawą z dnia 7 września 2007 r.
o pomocy osobom uprawnionym do alimentów.

Osoby uprawnione do świadczeń z funduszu alimentacyjnego

Katalog osób uprawnionych do świadczeń z funduszu alimentacyjnego określa art. 9 ustawy.
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują osobie uprawnionej do ukończenia przez nią 18 roku życia albo w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej do ukończenia przez nią 25 roku życia, albo w przypadku posiadania orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności – bezterminowo.

W przypadku ukończenia przez osobę uprawnioną szkoły wyższej w trakcie ostatniego roku studiów prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego przysługuje do zakończenia tego roku studiów, nie dłużej jednak niż do ukończenia przez osobę uprawnioną 25 roku życia.
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 1209 zł ( Kwota podana zgodnie z obwieszczeniem z dnia 19 stycznia 2023 r. (M.P.2023.121). Kwota ta podlega co 3 lata waloryzacji od dnia 1 października roku, w którym przeprowadzana jest waloryzacja.
W przypadku gdy dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie przekracza kwotę 1209 zł, o kwotę nie wyższą niż kwota świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej w okresie świadczeniowym, na który jest ustalane prawo do tego świadczenia, świadczenie z funduszu alimentacyjnego przysługuje w wysokości różnicy między kwotą świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej a kwotą, o którą został przekroczony dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie.
W przypadku gdy wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługującego danej osobie uprawnionej, ustalona zgodnie z ust. 2a, jest niższa niż 100 zł, świadczenie to nie przysługuje.

Zasady pomocy osobom uprawnionym

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują wyłącznie uprawnionym:
• którzy uzyskali tytuł wykonawczy zasądzający alimenty
• egzekucja alimentów prowadzona przez komornika sądowego okazała się bezskuteczna
Oznacza to, że świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie będą wypłacane na rzecz uprawnionych, których alimenty zostały orzeczone jedynie w trybie zabezpieczenia roszczenia.

Procedura uzyskania świadczeń

W celu uzyskania świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego należy złożyć wniosek w urzędzie gminy lub miasta właściwym dla miejsca zamieszkania wierzyciela. Do wniosku należy załączyć:
• odpis tytułu wykonawczego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności,
• zaświadczenie od komornika o bezskuteczności egzekucji. Jeśli mimo podjętych działań egzekucja okaże się nieskuteczna, komornik wystawia zaświadczenie na wniosek wierzyciela, które jest jednym z kluczowych dokumentów wymaganych do złożenia wniosku o świadczenia z funduszu alimentacyjnego.
• zaświadczenie o wyegzekwowanych kwotach. Konieczne jest załączenie zaświadczenia od komornika o wyegzekwowanych kwotach za poprzedni rok oraz w okresie ostatnich 2 miesięcy poprzedzających datę złożenia wniosku. Dokument ten zawiera szczegółowe informacje o tym, jakie środki udało się odzyskać w ramach prowadzonej egzekucji. Zaświadczenie to ma na celu zweryfikowanie, czy egzekucja alimentów nadal pozostaje bezskuteczna oraz w jakim zakresie dłużnik wywiązał się z obowiązku alimentacyjnego.
• dokumenty potwierdzające dochód rodziny.

Wysokość świadczenia z funduszu alimentacyjnego

Świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 1000 zł.
Świadczenia z funduszu alimentacyjnego nie przysługują, jeżeli osoba uprawniona:
• została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie lub w pieczy zastępczej;
• zawarła związek małżeński.

Organ właściwy do prowadzenia postępowania w sprawie
świadczeń z funduszu alimentacyjnego

Postępowania w sprawie świadczeń z funduszu alimentacyjnego prowadzi organ właściwy wierzyciela.

Wniosek o ustalenie prawa do świadczeń
z funduszu alimentacyjnego

Ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. 
Wniosek składa się w urzędzie gminy lub miasta właściwym ze względu na miejsce zamieszkania osoby uprawnionej.
Informacje przedstawione we wniosku składa się pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań

Okres świadczeniowy

Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu
Jeżeli osoba uprawniona po ukończeniu nauki w szkole została w tym samym roku kalendarzowym przyjęta do szkoły wyższej, świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują również za wrzesień.

Wstrzymanie wypłat świadczeń alimentacyjnych z funduszu

Wypłatę świadczeń z funduszu alimentacyjnego wstrzymuje się, jeżeli osoba uprawniona albo jej przedstawiciel ustawowy, którzy złożyli wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego:
• odmówili udzielenia lub nie udzielili, w wyznaczonym terminie, wyjaśnień co do okoliczności mających wpływ na prawo do świadczeń;
• odmówili udzielenia organowi prowadzącemu postępowanie egzekucyjne informacji mających wpływ na skuteczność egzekucji lub udzielili informacji nieprawdziwych;
• nie podejmują świadczeń przez trzy kolejne miesiące kalendarzowe.

Nienależnie pobrane świadczenia alimentacyjne

Osoba, która pobrała nienależnie świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu.
Od kwot nienależnie pobranego świadczenia naliczane są odsetki ustawowe za opóźnienie.
Należności z tytułu nienależnie pobranych świadczeń ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat, licząc od dnia, w którym decyzja o ustaleniu i zwrocie nienależnie pobranych świadczeń stała się ostateczna.

Umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń
z funduszu alimentacyjnego

Organ właściwy dłużnika może umorzyć wypłacone należności, w łącznej wysokości:
• 30%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 3 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
• 50%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 5 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów;
• 100%, jeżeli egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego jest skuteczna przez okres 7 lat w wysokości miesięcznej nie niższej niż wysokość zasądzonych alimentów.

Organ właściwy wierzyciela może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Umorzenie należności następuje w drodze decyzji administracyjnej.