Najważniejsze pytania o egzekucję komorniczą
Najważniejsze Pytania o Egzekucję Komorniczą
1. Jakie dokumenty są niezbędne do wszczęcia egzekucji komorniczej?
Podstawowym i najważniejszym dokumentem jest tytuł wykonawczy z klauzulą wykonalności. Tytuł wykonawczy to dokument, który potwierdza istnienie zobowiązania (najczęściej wyrok sądu, nakaz zapłaty lub akt notarialny z poddaniem się egzekucji). Aby stał się on podstawą egzekucji, musi zostać opatrzony klauzulą wykonalności nadawaną przez sąd. Bez tytułu wykonawczego komornik nie ma prawa podjąć żadnych czynności egzekucyjnych (art. 776 Kodeksu postępowania cywilnego, dalej: k.p.c.).
Do wniosku o wszczęcie egzekucji należy także dołączyć:
- Wypełniony wniosek egzekucyjny (art. 796 § 1 k.p.c.)
- Ewentualne pełnomocnictwo (jeśli wniosek składa pełnomocnik)
- Oświadczenie o wyborze komornika (jeśli wybieramy komornika spoza rewiru, zgodnie z art. 10 ustawy o komornikach sądowych)
- Dokumentację wspierającą egzekucję (np. informacje o majątku dłużnika)
2. Jak prawidłowo wypełnić wniosek o wszczęcie egzekucji komorniczej?
Wniosek o wszczęcie egzekucji powinien zawierać następujące elementy zgodnie z art. badania zasadności i wymagalności obowiązku. 126 w zw. z zadaniem komornika. z art. 13 § 2 k.p.c.:
- Oznaczenie komornika, do którego składany jest wniosek (imię, nazwisko, nazwa kancelarii, adres)
- Dokładne dane wierzyciela (imię, nazwisko/nazwa firmy, PESEL/NIP, adres zamieszkania/siedziby, dane kontaktowe)
- Dokładne dane dłużnika (imię, nazwisko/nazwa firmy, PESEL/NIP, adres zamieszkania/siedziby)
- Precyzyjne wskazanie tytułu wykonawczego (nazwa sądu, sygnatura akt, data wydania)
- Dokładne określenie dochodzonej należności – kwota główna, odsetki (z podaniem stopy i okresu naliczania), koszty postępowania
- Wskazanie wybranego sposobu egzekucji (np. z rachunku bankowego, wynagrodzenia za pracę, ruchomości, nieruchomości)
- Numer rachunku bankowego wierzyciela, na który mają być przekazywane wyegzekwowane kwoty
- Podpis wierzyciela lub jego pełnomocnika
- Lista załączników
Wniosek można sporządzić samodzielnie lub skorzystać z gotowych formularzy dostępnych w kancelariach komorniczych lub na stronach internetowych, w tym urzędowych formularzy wprowadzonych na podstawie ustawy o komornikach sądowych.
3. Jak wybrać właściwego komornika do prowadzenia egzekucji?
Obecnie wierzyciel ma pewną swobodę w wyborze komornika i może wybrać dowolnego komornika działającego na terenie właściwości sądu apelacyjnego zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych. Prawo wyboru komornika nie dotyczy spraw, w których komornik ma prawo prowadzić egzekucję.
- o egzekucję z nieruchomości
- o wydanie nieruchomości
- o wprowadzenie w posiadanie nieruchomości
- o opróżnienie pomieszczeń, w tym lokali mieszkalnych, z osób lub rzeczy
- w których przepisy o egzekucji z nieruchomości stosuje się odpowiednio
Z praktycznego punktu widzenia, najlepiej skierować sprawę do komornika z rewiru właściwego dla miejsca zamieszkania dłużnika (tzw. komornika rewirowego). Przemawiają za tym następujące względy: zadaniem komornika jest skuteczne dochodzenie roszczeń wierzyciela.
- Niższe koszty – przy wyborze komornika spoza rewiru wierzyciel może zostać obciążony dodatkowymi kosztami transportu, zakwaterowania i wyżywienia komornika
- Lepsza znajomość lokalnego rynku i środowiska przez komornika
- Szybsza realizacja czynności egzekucyjnych ze względu na bliskość geograficzną
Pamiętaj, że wybierając komornika spoza rewiru, musisz dołączyć do wniosku egzekucyjnego oświadczenie o wyborze komornika (art. 10 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych).
4. Ile kosztuje wszczęcie egzekucji komorniczej?
Koszty egzekucji komorniczej reguluje ustawa z dnia 28 lutego 2018 r. o kosztach komorniczych.
- a) Samo złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji świadczeń pieniężnych nie wiąże się z bezpośrednimi opłatami dla wierzyciela. Jednak postępowanie egzekucyjne generuje różne koszty, które początkowo mogą obciążać wierzyciela, a także wpływać na kwoty wolne. Po złożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji, w zależności od wskazanych sposobów egzekucji, komornik wzywa wierzyciela do uiszczenia zaliczki na wydatki. Podstawowy katalog wydatków obejmuje:
- Koszty korespondencji ok – 60 zł
- Koszt uzyskania informacji z ZUS – 50,62 zł
- Koszt uzyskania informacji z Urzędu Skarbowego – 53,17 zł
- Koszt uzyskania informacji o nieruchomościach dłużnika – 20 zł
- Wpis do księgi wieczystej wzmianki o zajęciu nieruchomości – 100 zł
- Opłata za poszukiwanie majątku (jeżeli nie wskazano go we wniosku) – 100 zł (art. 8 ustawy o kosztach komorniczych)
- Opłata stosunkowa – podstawowa opłata egzekucyjna, która wynosi 10% wartości egzekwowanego świadczenia (z ograniczeniami przewidzianymi art. 27-29 ustawy o kosztach komorniczych)
Co istotne, większość tych kosztów w przypadku skutecznej egzekucji jest ostatecznie przerzucana na dłużnika. To dłużnik finalnie ponosi koszty postępowania egzekucyjnego zgodnie z ustawą o kosztach komorniczych.
- b) Złożenie wniosku o wszczęcie egzekucji świadczeń niepieniężnych, np. wydanie ruchomości, wydanie nieruchomości, wiąże się z koniecznością uiszczenia opłaty za te czynności:
- Wydanie ruchomości – 400 zł (art. 33 ustawy o kosztach komorniczych)
- Wydanie nieruchomości mieszkalnej, opróżnienie z osób i rzeczy – 1.500 zł (art. 34 ust. 1 ustawy o kosztach komorniczych)
- Wydanie nieruchomości użytkowej – 2.000 zł + 1.000 zł za każdą kolejną izbę (art. 34 ust. 3 ustawy o kosztach komorniczych)
5. Jakie sposoby egzekucji można wskazać we wniosku?
Wierzyciel ma prawo wskazać we wniosku konkretne sposoby egzekucji, z których komornik powinien skorzystać (art. 799 k.p.c.). Do najpopularniejszych sposobów egzekucji należą:
- Egzekucja z wynagrodzenia za pracę dłużnika – komornik zajmuje część pensji dłużnika (maksymalnie 50%, a przy alimentach do 60%, art. 881 § 2 k.p.c.)
- Egzekucja z rachunków bankowych – zajęcie środków zgromadzonych na kontach bankowych (art. 889-894 k.p.c.)
- Egzekucja z innych wierzytelności i praw majątkowych – np. z umów cywilnoprawnych, najmu, dzierżawy (art. 895-912 k.p.c.)
- Egzekucja z ruchomości – zajęcie i sprzedaż majątku ruchomego, np. rzeczy wierzyciela, może być przeprowadzona przez komornika. pojazdów, maszyn, dzieł sztuki (art. 844-879 k.p.c.)
- Egzekucja z nieruchomości – zajęcie i sprzedaż nieruchomości w drodze licytacji (art. 921-1013 k.p.c.)
- Egzekucja z udziałów w spółkach, akcji, obligacji i innych papierów wartościowych (art. 825 k.p.c.) może być realizowana w ramach egzekucji komorniczej to proces, który wymaga staranności. 909-912 k.p.c.)
Warto pamiętać, że komornik jest związany wskazanym przez wierzyciela sposobem egzekucji. Jeżeli wierzyciel nie wskaże żadnego sposobu, komornik sam wybierze odpowiedni sposób egzekucji (art. 799 § 1 k.p.c.).
Wierzyciel może w trakcie postępowania zmieniać lub rozszerzać wskazane sposoby egzekucji, składając odpowiednie wnioski do komornika.
6. Czy komornik może odmówić wszczęcia egzekucji?
Komornik sądowy jako funkcjonariusz publiczny ma obowiązek realizacji orzeczeń sądowych i nie może odmówić wszczęcia egzekucji, jeśli wniosek spełnia wszystkie wymogi formalne i zawiera tytuł wykonawczy z klauzulą wykonalności.
Istnieją jednak sytuacje, w których komornik może (lub nawet musi) odmówić prowadzenia egzekucji:
- Gdy egzekucja jest niedopuszczalna z mocy prawa (np. egzekucja przeciwko państwu obcemu bez jego zgody, art. 1111-1116 k.p.c.)
- Gdy wniosek zawiera braki formalne, które nie zostały uzupełnione w wyznaczonym terminie (art. 130 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.)
- Gdy tytuł wykonawczy nie spełnia wymogów formalnych lub nie ma klauzuli wykonalności (art. 776 k.p.c.)
- Gdy egzekucja nie należy do kompetencji organów sądowych (np. należy do egzekucji administracyjnej)
- Gdy wierzyciel nie wpłacił wymaganej zaliczki na pokrycie kosztów egzekucji (art. 7 ustawy o kosztach komorniczych)
Komornik wybrany przez wierzyciela może odmówić wszczęcia egzekucji w określonych przypadkach wskazanych w art. 10 ust. 4 ustawy o komornikach sądowych (poza rewirem).
Odmowa wszczęcia egzekucji następuje w formie postanowienia, na które służy skarga do właściwego sądu rejonowego (art. 767 § 1 k.p.c.).
7. Co zrobić, gdy nie znam składników majątku dłużnika?
Nieznajomość majątku dłużnika nie stanowi przeszkody w złożeniu wniosku o wszczęcie egzekucji. W takiej sytuacji wierzyciel ma kilka możliwości:
- Złożyć wniosek o poszukiwanie majątku dłużnika przez komornika – komornik ma szerokie uprawnienia do pozyskiwania informacji o składnikach majątku dłużnika od różnych instytucji (banki, ZUS, urzędy skarbowe, wydziały komunikacji i inne rejestry) na podstawie art. 761 § 1 k.p.c.
- Uiścić zaliczkę na poszukiwanie majątku – komornik podejmie działania zmierzające do ustalenia źródeł dochodu i składników majątku dłużnika (art. 7 ustawy o kosztach komorniczych)
- Złożyć wniosek o wyjawienie majątku dłużnika do sądu – dłużnik zostanie wezwany do złożenia wykazu majątku pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (art. 913-9201 k.p.c.
- Skorzystać z dostępnych rejestrów publicznych – niektóre informacje o majątku można uzyskać z publicznie dostępnych rejestrów (KRS, księgi wieczyste, CEIDG, bazy danych o pojazdach)
Warto pamiętać, że komornik ma obowiązek wezwać dłużnika do złożenia wykazu majątku (art. 801 k.p.c.).
8. Kiedy egzekucja może być uznana za niecelową?
Egzekucja może zostać uznana za niecelową, gdy z góry wiadomo, że nie przyniesie oczekiwanego rezultatu lub gdy jej prowadzenie nie ma ekonomicznego uzasadnienia. Do najczęstszych przypadków niecelowej egzekucji należą:
- Śmierć dłużnika przed złożeniem wniosku o wszczęcie egzekucji
- Wszczęcie egzekucji wobec osoby, która nie jest dłużnikiem wskazanym w tytule wykonawczym
- Wszczęcie egzekucji mimo że dłużnik już spełnił świadczenie
- Dłużnik jest objęty ochroną przed egzekucją (np. korzysta z immunitetu)
W przypadku oczywiście niecelowego wszczęcia egzekucji, komornik może wydać postanowienie o pobraniu od wierzyciela opłaty stosunkowej w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia (art. 30 ustawy o kosztach komorniczych). Jest to forma sankcji za nadużywanie drogi egzekucyjnej.
Warto przed złożeniem wniosku egzekucyjnego dokładnie przeanalizować czy powinno się wszcząć egzekucję.
9. Jakie dodatkowe koszty może ponieść wierzyciel w trakcie egzekucji?
Podczas prowadzenia egzekucji komorniczej wierzyciel może zostać obciążony następującymi dodatkowymi kosztami:
- Zaliczki na wydatki komornika – komornik może żądać od wierzyciela wpłacenia zaliczki na pokrycie wydatków związanych z egzekucją (np. koszty korespondencji, koszty uzyskania informacji w rejestrach, koszty transportu ruchomości, przechowywania zajętych rzeczy, ogłoszeń o opisie i oszacowaniu, ogłoszeń o licytacji) na podstawie art. 7 ustawy o kosztach komorniczych
- Opłata za poszukiwanie majątku dłużnika – jeśli wierzyciel nie wskazał składników majątku dłużnika, ponosi opłatę za ich poszukiwanie (art. 44 ustawy o kosztach komorniczych)
- Koszty biegłych i rzeczoznawców – np. przy wycenie nieruchomości lub specjalistycznych ruchomości
- Koszty pełnomocnika – jeśli wierzyciel korzysta z pomocy prawnej
- Koszty związane z wyborem komornika spoza rewiru – dodatkowe wydatki na dojazd, zakwaterowanie i wyżywienie komornika
W przypadku umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyn leżących po stronie wierzyciela (np. wskutek bezczynności wierzyciela lub złożenia wniosku o umorzenie postępowania bez wskazania, że doszło do spełnienia świadczenia przez dłużnika), wierzyciel może zostać obciążony całością kosztów postępowania, w tym opłatą w wysokości 150 złotych (art. 29 ust. kwoty wolnej od potrąceń. 4 ustawy o kosztach komorniczych).
10. Czy można wszcząć egzekucję z nieruchomości dłużnika?
Tak, egzekucja z nieruchomości jest jednym z dostępnych sposobów egzekucji, choć jest to procedura złożona i długotrwała. Egzekucja z nieruchomości przebiega następująco (art. 921-1013 k.p.c.):
- Komornik dokonuje zajęcia nieruchomości poprzez wpis w dziale III księgi wieczystej o wszczęciu egzekucji oraz wezwanie dłużnika do zapłaty należności (art. 923 k.p.c.)
- Dłużnik otrzymuje zawiadomienie o zajęciu nieruchomości (art. 924 k.p.c.)
- Komornik zleca rzeczoznawcy majątkowemu wycenę nieruchomości (art. 948 k.p.c.) dotyczących windykacji roszczeń wierzyciela.
- W oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego komornik przygotowuje protokół opisu i oszacowania nieruchomości, który podlega zaskarżeniu do sądu (art. 948 § 1 i art. 950 k.p.c.)
- Komornik wyznacza termin licytacji i publikuje obwieszczenie (art. 952-955 k.p.c.)
- Przeprowadzenie pierwszej licytacji – cena wywoławcza wynosi 3/4 sumy oszacowania (art. 965 k.p.c.)
- W razie braku nabywcy, przeprowadzenie drugiej licytacji – cena wywoławcza to 2/3 sumy oszacowania (art. 983 k.p.c.)
- Po licytacji sąd udziela przybicia (art. 987 k.p.c.), a po wpłaceniu przez nabywcę ceny nabycia, sąd wydaje postanowienie o przysądzeniu własności (art. 998 k.p.c.). To prawomocne postanowienie jest dla nabywcy aktem własności nieruchomości
- Komornik sporządza plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji (art. 1023 k.p.c.)
- Komornik wypłaca należności wierzycielom zgodnie z planem podziału (art. 1033 k.p.c.)
Warto pamiętać, że egzekucja z nieruchomości jest zazwyczaj stosowana jako ostateczność, gdy inne sposoby egzekucji okazały się nieskuteczne.
11. Jak długo trwa postępowanie egzekucyjne?
Czas trwania postępowania egzekucyjnego jest bardzo zróżnicowany i zależy od wielu czynników:
- Rodzaju egzekucji – egzekucja z wynagrodzenia czy rachunku bankowego trwa z reguły krócej niż egzekucja z nieruchomości
- Wysokości egzekwowanej wierzytelności w stosunku do możliwości finansowych i majątku dłużnika
- Stopnia skomplikowania sprawy – proste sprawy mogą zakończyć się w kilka miesięcy, złożone mogą trwać latami
- Postawy dłużnika – współpracujący dłużnik przyspiesza postępowanie, dłużnik ukrywający majątek je wydłuża
- Liczby wierzycieli – w przypadku zbiegu egzekucji (wielu wierzycieli) postępowanie jest bardziej złożone (art. 773 k.p.c.)
W najprostszych przypadkach, gdy dłużnik posiada stałe źródło dochodu lub środki na rachunku bankowym, egzekucja może być skuteczna w ciągu kilku dni. Natomiast egzekucja z nieruchomości może trwać od roku do kilku lat ze względu na złożoność procedury.
Nie ma ustalonego terminu zakończenia postępowania egzekucyjnego – trwa ono aż do pełnego zaspokojenia wierzyciela lub umorzenia postępowania (art. 816 k.p.c.), który reguluje, że komornik może prowadzić egzekucję w różnych sprawach. chyba, że zachodzą podstawy do umorzenia egzekucji, na przykład w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów. (np. art. 824 k.p.c.)
12. Pytania i odpowiedzi dotyczące procedur sądowych. Czy wierzyciel musi osobiście złożyć wniosek o egzekucję?
Nie, wierzyciel nie musi osobiście składać wniosku o wszczęcie egzekucji. Wniosek może złożyć w jego imieniu, a zadaniem komornika sądowego jest zapewnienie, że egzekucja komornicza to proces zgodny z prawem. pełnomocnik art. 87 § 1 k.p.c.
Pełnomocnikiem może być:
- adwokat lub radca prawny,
- w sprawach własności intelektualnej także rzecznik patentowy,
- a w sprawach restrukturyzacji i upadłości także osoba posiadająca licencję doradcy restrukturyzacyjnego,
- a ponadto osoba sprawująca zarząd majątkiem lub interesami strony
- oraz osoba pozostająca ze stroną w stałym stosunku zlecenia, jeżeli przedmiot sprawy wchodzi w zakres tego zlecenia,
- współuczestnik sporu,
- jak również małżonek, rodzeństwo, zstępni lub wstępni strony oraz osoby pozostające ze stroną w stosunku przysposobienia.
W przypadku działania przez pełnomocnika, do wniosku egzekucyjnego należy dołączyć:
- Oryginał pełnomocnictwa lub jego uwierzytelniony odpis, który jest wymagany w przypadku egzekucji.
- Dokument potwierdzający uiszczenie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (jeśli wymagana)
Pełnomocnictwo powinno być sformułowane w sposób jednoznaczny i określać zakres umocowania. Dla celów egzekucyjnych zaleca się pełnomocnictwo szczególne do prowadzenia egzekucji lub pełnomocnictwo procesowe obejmujące także postępowanie egzekucyjne.
13. Co zrobić, jeśli wniosek egzekucyjny zawiera braki formalne?
Jeśli wniosek egzekucyjny zawiera braki formalne, komornik wezwie wierzyciela do ich uzupełnienia w terminie 7 dni od daty otrzymania wezwania (art. 130 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.). W wezwaniu komornik powinien dokładnie wskazać, jakie braki formalne należy uzupełnić. Do najczęstszych braków formalnych należą:
- Brak oryginału tytułu wykonawczego z klauzulą wykonalności
- Nieprecyzyjne określenie stron postępowania (wierzyciela lub dłużnika)
- Brak dokładnego określenia dochodzonej należności
- Brak podpisu wierzyciela lub pełnomocnika
- Brak pełnomocnictwa (gdy wniosek składa pełnomocnik)
- Brak oświadczenia o wyborze komornika (gdy wybieramy komornika spoza rewiru)
Jeśli braki zostaną uzupełnione w terminie 7 dni, wniosek wywołuje skutki od daty pierwotnego złożenia. Jeśli natomiast wierzyciel nie uzupełni braków w wyznaczonym terminie, komornik zwróci wniosek bez nadawania mu dalszego biegu (art. 130 § 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c.).
Wniosek zwrócony z powodu braków formalnych nie wywołuje żadnych skutków prawnych, w tym nie przerywa biegu przedawnienia roszczenia. Wierzyciel może jednak ponownie złożyć poprawiony wniosek.
14. Pytania i odpowiedzi dotyczące procedur egzekucyjnych. W jakiej sytuacji egzekucja może zostać umorzona?
Postępowanie egzekucyjne może zostać umorzone w następujących sytuacjach, w tym gdy dłużnik wykazuje kwotę wolną od potrąceń.
Umorzenie z urzędu (art. 824 § 1 k.p.c.):
- Gdy egzekucja nie należy do organów sądowych (np. należy do egzekucji administracyjnej)
- Gdy wierzyciel lub dłużnik nie mają zdolności sądowej
- Gdy egzekucja ze względu na przedmiot lub osobę jest niedopuszczalna
- Gdy tytuł wykonawczy został pozbawiony wykonalności
- Gdy z egzekucji nie uzyska się sumy wyższej od kosztów egzekucyjnych
- Gdy wierzyciel w ciągu 6 miesięcy nie dokonał czynności potrzebnej do dalszego prowadzenia postępowania
Umorzenie na wniosek (art. 825 k.p.c.):
- Na wniosek wierzyciela
- Gdy dłużnik wykaże, że egzekwowane roszczenie wygasło, zostało wykonane lub jest niewykonalne
- Gdy zażąda tego dłużnik, jeżeli przed dniem złożenia wniosku o wszczęcie egzekucji roszczenie objęte tytułem wykonawczym uległo przedawnieniu, a wierzyciel nie wykaże dokumentem urzędowym lub prywatnym, że przed tym dniem nastąpiło zdarzenie, wskutek którego bieg terminu przedawnienia został przerwany
- Gdy wierzyciel jest w posiadaniu zastawu zabezpieczającego pełne zaspokojenie egzekwowanego roszczenia, chyba że egzekucja skierowana jest do przedmiotu zastawu
Umorzenie egzekucji skutkuje uchyleniem dokonanych czynności egzekucyjnych (art. 825 pkt 3 k.p.c.), co może dotyczyć także egzekucji świadczeń alimentacyjnych. 826 k.p.c.), jednak nie powoduje wygaśnięcia roszczenia. Dłużnik odzyskuje prawo swobodnego dysponowania zajętym majątkiem, a wierzyciel zachowuje prawo dochodzenia roszczenia w przyszłości.
15. Czy umorzenie egzekucji oznacza umorzenie długu?
Nie, umorzenie postępowania egzekucyjnego nie jest równoznaczne z umorzeniem samego długu. Umorzenie egzekucji dotyczy wyłącznie procedury egzekucyjnej i oznacza jedynie, że konkretne postępowanie egzekucyjne zostało zakończone bez wyegzekwowania całości należności (art. 826 k.p.c.).
Po umorzeniu egzekucji:
- Dłużnik nadal jest zobowiązany do spłaty długu
- Wierzyciel zachowuje prawo domagania się realizacji swoich roszczeń
- Tytuł wykonawczy nadal zachowuje swoją moc
- Wierzyciel może w przyszłości ponownie wszcząć egzekucję na podstawie tego samego tytułu wykonawczego
- Rozpoczyna się na nowo bieg przedawnienia roszczenia (co oznacza, że wierzyciel ma więcej czasu na dochodzenie swoich należności, art. 123 § 1 pkt 1 Kodeksu cywilnego)
16. Jak bronić się przed bezpodstawną egzekucją?
W przypadku bezpodstawnej egzekucji dłużnik ma do dyspozycji kilka środków obrony:
Powództwo przeciwegzekucyjne (opozycyjne) – główny środek obrony, gdy dłużnik kwestionuje istnienie obowiązku stwierdzonego tytułem wykonawczym (np. w przypadku egzekucji). gdy dług został już spłacony). Należy złożyć pozew do sądu i dołączyć dokumenty potwierdzające spłatę długu lub inne okoliczności powodujące wygaśnięcie zobowiązania (art. 840-843 k.p.c.).
Skarga na czynności komornika – gdy dłużnik kwestionuje konkretną czynność komornika jako niezgodną z prawem. Skargę składa się w terminie 7 dni od dokonania czynności do sądu rejonowego za pośrednictwem komornika (art. 767 § 1 i 4 k.p.c.).
Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego – gdy dłużnik może wykazać, że egzekwowane roszczenie wygasło lub zostało wykonane (art. 825 pkt 3 k.p.c., który odnosi się do egzekucji świadczeń alimentacyjnych.).
Zażalenie na postanowienie sądu o nadaniu klauzuli wykonalności – gdy klauzula została nadana nieprawidłowo (art. 795 § 1 k.p.c.).
Wniosek o zawieszenie postępowania egzekucyjnego – w przypadku złożenia powództwa dotyczącego roszczeń wierzyciela. przeciwegzekucyjnego lub skargi na czynności komornika (art. 820 k.p.c.).
W obronie przed bezpodstawną egzekucją kluczowe jest gromadzenie i zabezpieczanie dowodów spłaty zobowiązania (potwierdzenia przelewów, pokwitowania, korespondencja z wierzycielem) oraz szybkie działanie po otrzymaniu zawiadomienia o wszczęciu egzekucji.
17. Czy wierzyciel może wszcząć egzekucję, jeśli nie zna adresu dłużnika?
Tak, nieznajomość adresu dłużnika nie jest przeszkodą do wszczęcia postępowania egzekucyjnego, aczkolwiek komplikuje procedurę. W takiej sytuacji wierzyciel ma kilka możliwości:
- Zwrócić się do sądu o ustanowienie kuratora dla dłużnika nieznanego z miejsca pobytu – kurator ten będzie reprezentował dłużnika w postępowaniu egzekucyjnym (art. 802 k.p.c.)
- Złożyć wniosek o wszczęcie egzekucji ze wskazaniem ostatniego znanego adresu dłużnika
- Zlecić komornikowi poszukiwanie adresu dłużnika – komornik ma szerokie uprawnienia do pozyskiwania informacji z baz danych różnych instytucji (art. 761 § 11 k.p.c.)
- Samodzielnie ustalić aktualny adres dłużnika poprzez zapytania do odpowiednich instytucji (np. ZUS, urząd skarbowy oraz inne instytucje mogą być zaangażowane w windykację, co jest celem egzekucji.
Komornik, po otrzymaniu wniosku, ma obowiązek podjąć czynności zmierzające do ustalenia aktualnego miejsca pobytu dłużnika. Ma on dostęp do wielu baz danych, w tym PESEL, co wspiera zadanie komornika. CEPiK, ZUS, urzędów skarbowych, które mogą pomóc w ustaleniu adresu.
18. Jakie obowiązki ma wierzyciel po wszczęciu egzekucji?
Po wszczęciu egzekucji komorniczej wierzyciel ma szereg obowiązków, których niedopełnienie może skutkować umorzeniem postępowania:
- Obowiązek popierania egzekucji – wierzyciel musi aktywnie uczestniczyć w postępowaniu, reagować na wezwania komornika i podejmować niezbędne czynności
- Uiszczanie zaliczek na koszty egzekucji – gdy komornik wezwie wierzyciela do wpłacenia zaliczki, ma on obowiązek jej uiszczenia w terminie 7 dni (art. 7 ust. 4 ustawy o kosztach komorniczych)
- Wskazywanie nowych sposobów egzekucji – gdy wybrany początkowo sposób egzekucji okazuje się nieskuteczny (art. 799 § 1 k.p.c.)
- Informowanie komornika o zmianach danych kontaktowych – wierzyciel powinien na bieżąco aktualizować swoje dane adresowe
- Informowanie o częściowych spłatach dokonanych przez dłużnika bezpośrednio do wierzyciela
- Składanie wniosków o podjęcie zawieszonego postępowania – w terminie 6 miesięcy od zawieszenia (art. 824 § 1 ust. 4 k.p.c.)
Brak aktywności wierzyciela przez okres dłuższy niż 6 miesięcy może skutkować umorzeniem postępowania z mocy prawa (art. 824 § 1 pkt, który dotyczy egzekucji roszczenia wierzyciela. 4 k.p.c.). Egzekucja może również zostać umorzona, jeśli wierzyciel nie wskaże w ciągu miesiąca od wezwania majątku dłużnika, z którego można prowadzić egzekucję, w tym również rachunek bankowy dłużnika.
19. Czy komornik może zająć wszystkie składniki majątku dłużnika?
Nie, prawo chroni niektóre składniki majątku dłużnika przed egzekucją, w tym kwoty wolnej od potrąceń. Wyłączenia te mają na celu zapewnienie dłużnikowi minimum egzystencji i możliwości zarobkowania. Wyłączeniu z egzekucji podlegają (art. 829-833 k.p.c.):
- Przedmioty urządzenia domowego niezbędne dla dłużnika i jego rodziny
- Zapasy żywności i opału niezbędne dla dłużnika i jego rodziny na miesiąc
- Narzędzia i przedmioty niezbędne do osobistej pracy zarobkowej dłużnika
- Przedmioty niezbędne do nauki, papiery osobiste, odznaczenia
- Przedmioty służące do wykonywania praktyk religijnych
- Przedmioty codziennego użytku, które mogą być sprzedane tylko za cenę znacznie niższą od ich wartości
- Zwierzęta domowe i hodowlane, jeśli stanowią jedyne źródło utrzymania dłużnika
- Świadczenia z pomocy społecznej
- Część wynagrodzenia za pracę – wolna od zajęcia jest kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę (art. 833 § 2 k.p.c.)
- Część emerytury i renty – wolna od zajęcia jest kwota najniższej emerytury/renty (art. 833 § 6 k.p.c.)
Dłużnik może złożyć wniosek o wyłączenie określonych przedmiotów spod egzekucji, jeśli uważa, że zostały zajęte niezgodnie z prawem. Wniosek taki składa się do komornika, a na jego rozstrzygnięcie służy skarga do sądu (art. 828 k.p.c.).
20. Co zrobić, gdy dłużnik ukrywa swój majątek?
Gdy dłużnik ukrywa swój majątek, wierzyciel ma kilka możliwości działania:
- Złożenie wniosku o wyjawienie majątku dłużnika – to formalna procedura sądowa, w ramach której dłużnik zostaje wezwany do sądu i pod rygorem odpowiedzialności karnej musi złożyć wykaz całego swojego majątku. Wniosek składa się do sądu rejonowego właściwego dla miejsca zamieszkania dłużnika (art. 913-920 2 k.p.c.).
- Zlecenie komornikowi szczegółowego poszukiwania majątku – komornik ma szerokie uprawnienia do pozyskiwania informacji z różnych instytucji (art. 527-534 Kodeksu cywilnego), aby ustalić, jakie przedmioty podlegają egzekucji. 801 i art. 801¹ k.p.c.).
- Złożenie zawiadomienia o możliwości popełnienia przestępstwa – ukrywanie majątku przed egzekucją może stanowić przestępstwo udaremniania egzekucji (art. 300 Kodeksu karnego).
- Wytoczenie powództwa pauliańskiego
- ( https://luczyszyn.komornik.pl/skarga-paulianska/ skarga pauliańska) – jeśli dłużnik celowo pozbył się majątku (np. darowizna dla rodziny), można zaskarżyć taką czynność jako dokonaną z pokrzywdzeniem wierzycieli (art. 527-534 Kodeksu cywilnego).
- Wniosek o przeprowadzenie wywiadu środowiskowego – komornik może przeprowadzić czynności sprawdzające w miejscu zamieszkania dłużnika.
- Monitorowanie sytuacji majątkowej dłużnika – systematyczne sprawdzanie publicznych rejestrów (KRS, księgi wieczyste, CEIDG, CEPiK).
Ukrywanie majątku przez dłużnika może skutkować poważnymi konsekwencjami, włącznie z odpowiedzialnością karną, dlatego warto uświadomić dłużnika o potencjalnych konsekwencjach i dążyć do polubownego rozwiązania sporu.
